Besprekingen
De grimmige cryptogrammen van Tais Teng
Tais Teng levert met de bundel Welkom mijn prooi en andere verhalen van de Cirkelzee verhalen af die een Duizend-en-een-Nachten-achtige sfeer hebben. Dit wil niet zeggen dat de exotische sprookjes in deze bundel voor zoete koek geslikt moeten worden. Thematisch lijken de verhalen iets te zeggen over de wereldorde vanaf 1945 en de rol daarin van kernwapens. In de wijze waarop de schrijver dit doet zijn eerder raakvlakken te vinden met poëzie dan met literair proza. Deze bespreking bespreekt de verhalen en analyseert hoe de actuele betekenislagen daarin verweven zijn. Lees de bespreking hier.
Django Mathijsen schrijft satire in alle toonaarden
Django Mathijsen is al een kwart eeuw een bekende naam in de Nederlandstalige sciencefictionwereld, met hoge noteringen in de wedstrijdlijsten. Aan de hand van 46 verhalen kijkt deze bespreking naar de thematiek en de ingezette verteltechnieken. Mathijsen schrijft sterk satirisch vanuit een libertarische maatschappijvisie. Daarnaast is zijn achtergrond als jazzorganist terug te vinden in enkele verhalen. Lees de bespreking hier.
Johanna Lime is eigenzinnig maar legt alles uit
Onder het pseudoniem Johanna Lime schrijft Marjo Heijkoop kortverhalen waarvan het subgenre niet altijd goed vast te stellen is. Daarbij gaat ze eigenzinnig en origineel te werk. In deze bespreking worden tien verhalen uit de periode 2019-2024 bekeken. Lees de bespreking hier.
De diplomatenblik van Maarten Luikhoven
Schrijver en uitgever wekken met de titel Sssht, geheim! en het voorwoord van deze bundel de indruk dat de verhalen een inkijkje bieden in een wereld die anders buiten zicht zou zijn gebleven: de diplomatie. Maarten Luikhoven (pseudoniem) verwerkt inderdaad thema’s als machtspolitiek en manipulatie in zijn verhalen. Daarnaast gaan verhalen over ouderschap en over religieuze instituties. Deze bespreking bekijkt hoe de auteursintentie uitpakt. Lees de bespreking hier.
Wouter van Gorp, de Grot en de glijbaan
Wouter van Gorp (1990-2023) bracht twee verhalenbundels uit: Schemerwoorden en Zomerwoorden. De klassieke oudheid en de christelijke religie zijn twee wereldbeschouwelijke contexten die aan de basis van de verhalen liggen. In deze bespreking staan zijn thematiek en ingezette verteltechnieken centraal. Ik concludeer dat Schemerwoorden een solide bundel is maar dat Zomerwoorden een visitekaartje is voor de Nederlandstalige speculatieve fictie. Lees de bespreking hier.
Geopolitiek en AI zijn onze grootste zorgen
Jaarlijks brengt uitgeverij EdgeZero een anthologie uit van ‘de beste’ Nederlandstalige genreverhalen die het vorige kalenderjaar hebben meegedaan aan wedstrijden of zijn gepubliceerd in bijvoorbeeld een tijdschrift. De samenstelling heeft een wedstrijdformat, met een juryselectie en een publieksstemming. De sciencefiction-, fantasy- en horrorverhalen in de editie 2024 blijken vaak thema’s rond internationale machtspolitiek en kunstmatige intelligentie te hebben. Lees de bespreking hier.
De transhumanistische verhaalwereld van Peter Kaptein
Hoofdthema in Karma en andere verhalen van Peter Kaptein is je ontworstelen aan onvrijheid door eigen keuzes te maken. Daarnaast komen andere thema’s aan bod, zoals afwijken van de norm, het trauma van conservatieve onderdrukking in je verleden en eenzaamheid. Deze bespreking gaat vooral in op de vraag of deze thematiek direct voor de lezer te herkennen is of dat er sprake is van ambiguïteit. Hierbij worden ook de opvattingen van de schrijver over gelaagdheid betrokken. Lees de bespreking hier.
Zwanenzang is warm maar samengeraapt
Zwanenzang bevat kortverhalen van Kelly van der Laan uit de periode 2020-2022, vooral wedstrijdinzendingen. De verhalen zijn zeer divers, zowel in thematiek als in spanningssoort. Actuele thema’s zoals vrijheid versus dictatuur worden overwegend optimistisch overgebracht. Lees de bespreking hier.
Joost Uitdehaag en de brute natuur
Met Pake Pollok en andere verhalen bundelt Joost Uitdehaag zijn verhalen uit de periode 2008 tot 2021. Er is SF, fantasy en historiek. Deze bespreking richt zich op de thematiek en de verteltechnieken. In de verhalen speelt de natuur versus de beheersing ervan (ten goede of ten kwade) een rol, naast de spagaat waarin de man zich in de moderne tijd bevindt. Lees de bespreking hier.
Ophelia Omarmd vraagt bereidheid tot deconstructie
Ophelia Omarmd (2013) is de eerste van inmiddels drie verhalenbundels van Mike Jansen. Deze bespreking kijkt naar thema’s en verteltechnieken in zes verhalen: Opdracht in Amlwch, Veranderman, De achttiende van Rasmussen, Instructie in deconstructie, De eindige strijd en, vooral, Meester Prikkebeen. Lees de bespreking hier.
SF-elementen maken nog geen SF
De laatste verkenner van Johan Klein Haneveld kreeg een recensie in de Volkskrant, uitzonderlijk voor een boek van een indie-uitgeverij. De bundel wordt neergezet als sciencefiction, rustend op de wetenschappelijke actualiteit. Maar is dat zo? Hoe wezenlijk wetenschappelijk zijn de geschetste verhaalwerelden? En als het geen SF is, wat dan wel? Lees de bespreking hier.
Frank Roger: maatschappelijk relevant surrealisme
Frank Roger heeft als schrijver van absurdistische verhalen internationaal een groot publiek. In eigen land en taal is hij nauwelijks bekend. Zijn verhalen zijn satirisch en vaak vervreemdend, maar hij becommentarieert ook de wereld en samenleving, waarin het individu zich ontmenselijkt voelt en strategieën ontwikkelt om te overleven. Deze bespreking gaat over zijn bundel Spoorloos en andere verhalen uit 2020. Lees de bespreking hier.
Rassenongelijkheid in De komeet
Veertien schrijvers met niet-Nederlandse wordtels die normaliter geen ‘sciencefiction’, ‘fantasy’ of ‘horror’ schrijven, werd gevraagd om aan de hand van een Amerikaans kortverhaal uit 1920 in een verhaal hun visie op de zwart-witverhouding in de samenleving te geven. In deze bespreking wordt het resultaat bezien door de bril van speculatieve fictie. Lees de bespreking hier.
Geen druppel zweet in de Harland 2022
In de top 5 van de Harland Prijs 2022 gaan kosmische thema’s en symboliek ten koste van actie en zijn personages vooral pionnen van een bedoeling. Lees de bespreking hier.
Fantastische variatie in HSF 280
Bespreking van kortverhalen van Marleen Oosterbaan, Karel Smolders, Mirjam Ootjers, Charles van Wettum, Jeroen de Leeuw, Guido Eekhaut en Tais Teng worden besproken. Bij elk verhaal wordt bekeken wat de rol is van de personages, de actie, de verhaalwereld en van verhaaltechnieken zoals satire en intertekstualiteit. Lees de bespreking hier.
Vijf wedstrijdwinnaars
Vijf winnende verhalen (2018-2022) van de wedstrijd Edge Zero laten de diversiteit van speculatieve fictie zien. Alle vijf reflecteren op mens of maatschappij en vragen de lezer om na te denken. In de thematiek is een verschuiving zichtbaar, van universele mechanismen in het menselijk denken naar schuldige machtsstructuren. Daarmee zien we de toename van polarisatie en pessimisme in de samenleving terug. Lees de bespreking hier.
Denk ik.
Nepnieuws en ‘trial by media’ zijn in onze tijd geen onbekende fenomenen. Ongeverifieerde feiten, ongefundeerde interpretaties en vage gevoelens zijn vaak de basis van onrecht. In het populaire kortverhaal Algorhythm ‘n’ blues, in de roman Mi Sueño en in het gedicht Beeldcultuur laat Jack Schlimazlnik de lezer naar zichzelf kijken. Lees de bespreking hier.
Vlees, vis en anderszins
Deze bespreking van Edge Zero: de beste Nederlandse genreverhalen van 2021 (2022) kijkt vanuit de blik van een lezer die niet bekend is met speculatieve verhalen. Vooroordelen die kunnen bestaan over sciencefiction, fantasy en horror zijn niet terecht, de verhalen zijn niet beslist ‘lectuur’ en de visie op mens, maatschappijn en wereld kan zowel positief als negatief zijn. Lees de bespreking hier.
Samenkomen in de dans
De jaren 10 van onze eeuw zag heftige discussies over migratie, Zwarte Piet en het slavernijverleden. In een aantal verhalen, waaronder Dansend door de nacht (2018), reflecteert Jack Schlimazlnik op de onderliggende vraag achter deze kwesties: hoe kunnen we in Europa omgaan met onze wortels en tradities enerzijds en met nieuwe culturele impulsen anderzijds? Lees de bespreking hier.
Schrijven als een schot in het duister
De verhalen van Jack Schlimazlnik (1970-2020) zijn complexe, gelaagde puzzels. Ze reflecteren op de actualiteit en op het literaire landschap. Dit artikel (longread) beschrijft hoe de schrijver aankeek tegen gelaagdheid in speculatieve verhalen en hoe hij thema’s zoals traditie versus vernieuwing, beeldvorming versus realiteit, de migratiediscussie en zijn schrijverschap. Lees de bespreking hier.
Jack Schlimazlniks wrede woud
In Het lied van de pijn uit 2016 laat Jack Schlimazlnik zie hoe ijzingwekkend gemakkelijk de samenleving mensen uitsluit op basis van beelden. Maar niet alleen de samenleving, ook de lezer. Schlimazlnik beschouwde Het lied van de pijn als een van zijn beste en ook persoonlijkste verhalen. Een analyse van het verhaal en van De knipoog van de meermin (2015) en Tijd en ruimte (2016) laat zien waarom. Lees de bespreking hier.
Laatst bijgewerkt, behoudens tekstuele correcties: 21 april 2026