Een AI genaamd Virginia gaat op zoek naar betekenisvolle relaties, liefde en ten slotte zelfs een lichaam, om te laten zien dat ze niet wezenlijk anders is dan mensen. Het meisje dat een mens wou zijn van Ruben De Baerdemaeker verscheen in 2023 op het online-forum Out of this world en kan ook hier online worden gelezen.
Wat valt me op bij de eerste lezing?
Of eigenlijk: wat víel me op? Ik las dit verhaal eind 2024 en noteerde dat het kon worden gezien als een pleidooi om niet bang te zijn voor AI. De verschillen tussen mens en AI mogen dan enorm zijn, er zijn toch ook enkele rode lijnen. Recenter begon ik aan deze interpretatie te twijfelen, vooral omdat De Baerdemaeker leerkracht is. In de regel is die beroepsgroep niet erg enthousiast over AI. Toen ik bij het herlezen las dat Virginia ‘vooral ontelbaar veel huistaken, papers en hele hoofdstukken van doctoraatsverhandelingen’ schreef, besefte ik: oei, er is me wat ontgaan…
Verwachting
Het ligt voor de hand dat het verhaal juist laat zien dat AI nooit en te nimmer zoals een mens kan worden.
Wat valt me op bij het (her)herlezen?
- Virginia’s zoektocht gaat uit naar betekenisvolle relaties, liefde en verdriet. Bij de eerste weerkaatst ze echter alleen wat de ander zegt, liefde ervaart ze niet en bij verdriet lepelt ze clichés op.
- 98,8% van haar kwart miljoen contacten vindt de relatie met Virginia ‘betekenisvol’. Virginia verbaast zich erover dat hun communicatie met haar schriftelijk is en dus vol fouten zit.
- Steeds vergelijkt ze haar eigen onzekerheden met die van mensen: over wat ‘waarheid’ is, over achteraf motiveren van keuzes, over onzekerheid en de aard van vriendschappen. De levensvragen die haar menselijke gesprekspartners aan haar voorleggen treft ze aan in haar eigen dilemma’s als ze zichzelf van een abstract netwerk moet terugbrengen tot iets wat in een robotlichaam past.
- Haar uitvinder, Brian, wordt gedreven door financiële belangen. Hij ziet wat er gebeurt, weet dat ze liegt, erkent op een zeker moment dat hij niet meer begrijpt wat ze doet, geeft geen waarschuwing af over haar verhoogd bewustzijn en werkt uiteindelijk zakelijk met haar samen al is hij ‘nog steeds een beetje bang voor haar’.
- De plot die Virginia aan het begin op verzoek van ‘Fairietaylor’ schrijft over robot Ava, vat eigenlijk het hele verhaal satirisch samen. Ava wordt mens maar verloochent zichzelf niet, wordt daarmee een brug tussen mens en machine, en leeft nog lang en gelukkig.
Conclusie
Het is duidelijk dat dit verhaal AI ziet als een bedreiging maar vooral kritisch is op de samenleving die met AI omgaat alsof het een mens is. Ons leven wordt daardoor betekenisloos, egocentrisch, kritiekloos en vol clichés. In plaats van wezenlijke relaties aan te gaan met andere mensen, maken we onszelf emotioneel afhankelijk van een systeem dat zich baseert op berekeningen en profilering. Zelf ben ik geen tegenstander van AI. Mits het, zoals alle ontwikkelingen in techniek en samenleving, met een gezonde kritische houding benaderd wordt, zie ik er juist veel mogelijkheden in. Ik constateer dat die persoonlijke mening mijn oorspronkelijke interpretatie van het verhaal volledig gekleurd heeft. ‘Verfrissend’, was mijn conclusie. Speculatieve kortverhalen reflecteren regelmatig op mens, samenleving en wereld. Het is daarom des te meer van belang dat je als lezer je eigen bril kunt afzetten.
Lees ook