Arimas, leergierig maar levend in een conservatief dorp, krijgt de neergestorte Tee, afkomstig van een volk uit de sterren (de ‘Anderen’), te logeren. Ze reflecteert op beide culturen en op zichzelf. Het verhaal Ouder dan Licht van Guido Eekhaut staat in Wonderwaan 55 (2025) dat als thema ‘Vergeten wonderen’ heeft. Het nummer is hier te downloaden als PDF.
Wat valt me op bij de eerste lezing?
De namen. Arimas is een ongebruikelijke naam. Met omkeren kwam ik uit op Samira, een bekende Arabische of Perzische naam. Het gebergte waar Arimas’ kleine wereld eindigt heet Ent-Wes, een anagram van Westen.
Verwachting
Het verhaal lijkt mij duidelijk een allegorie, waarin de personages staan voor respectievelijk de Arabische en de westerse cultuur. Ik ben benieuwd naar de denkrichting van de schrijver.
Wat valt me op bij het (her)herlezen?
- Arimas’ samenleving lijkt te staan voor de Arabische, misschien islamitische wereld, waar iedereen zijn plek heeft en een eigengereide vrouw (Arimas) hoogstens getolereerd wordt zolang zij zich staande kan houden. Ik denk dat de dorpelingen staan voor de mannen en de vossen voor de vrouwen, omdat die laatsten neergezet worden als latent intelligent maar niet uitgedaagd. In de stad is ook nog een priesterklasse.
- De Anderen staan dan voor het Westen: technisch hoogontwikkeld maar ontworteld in ruimte en tijd. Ze hebben geen interesse in de hedendaagse Arabische/islamitische cultuur, wat gesymboliseerd wordt door hun overvliegen in luchtwagens en door hun zoektocht naar de gedeelde oorsprong van de volkeren. Tee is niet onvriendelijk maar wel bevooroordeeld.
- Natuurkunde komt regelmatig terug: in de titel, de reflecties op reizen tussen de sterren, tijddillatie als metafoor voor de ontworteling van de westerse mens.
- De verteller is Arimas. Haar denken en daarmee haar cultuur worden expliciet beschreven en daarmee voor de westerse lezer geheel ‘vertaald’ naar vertrouwde concepten zoals rolpatronen, conservatisme of juist progressiviteit, en intellectuele uitdagingen.
Conclusie
De allegorie, eenmaal herkend, is goed terug te vinden, waardoor dit verhaal vrij inzichtelijk aanvoelt. Wie verder de diepte in gaat zal er, zeker voor wat betreft motieven en metaforen, beslist meer uit halen. In de keuze voor Arimas als verteller proef ik een westers superioriteitsgevoel, maar andere lezers kunnen dit anders ervaren.