Lezers van de Staten-Generaal

Deborah vindt wat

18 september 2018

In fantastische verhalen betreden wij werelden die ons verwonderen en verrijken. Dankzij de betrokkenheid en inzet van velen zien wij dat de emancipatie van de speculatieve fictie toeneemt. Fantasy, horror en het surrealistische laten zich niet meer wegdenken uit tv-series. De ontwikkeling van de robotisering heeft zich onlangs verheugd in de aandacht van een groot publiek. Toch worden wij steeds weer indringend geconfronteerd met literaire waardeoordelen. Het onderwijs houdt het onderscheid tussen zogenoemde hogere en lagere literatuur nog altijd zorgvuldig in stand. In de literatuurwetenschap scheppen termen als ‘genreliteratuur’ scheidslijnen die de gelijkwaardigheid in onze samenlezing ernstig bedreigen.

Vaak zien wij dat jonge mensen zogenoemde literaire fictie krijgen aangereikt omdat die hen wijzer en toleranter zou maken. Het blijft onverminderd onze ambitie om deze opvatting te bestrijden. De kansen van jonge mensen op het verwezenlijken van hun dromen worden niet vergroot door de inhoud van een boek, maar door een goede leesvaardigheid. Wie met plezier leest zal een vaardig lezer worden en zich goed kunnen voorbereiden op studie en baan. Bestaanszekerheid en zelfverwezenlijking stellen mensen vervolgens in staat om de wereld in al zijn nuances te waarderen. In het streven naar een leefbare en tolerante wereld zijn de inspanningen van alle soorten fictie daarom even waardevol.

De begunstigde positie van literaire fictie in onderwijs en wetenschap heeft ernstige gevolgen. Liefhebbers van speculatieve fictie krijgen geen gereedschappen aangereikt om actie en spanning te analyseren. Zij worden niet uitgenodigd om de fantasie die geworteld is in elk gelukkig mens aan onderzoek te onderwerpen. Zo blijft verbeeldingskracht veroordeeld tot een bestaan in de marges van de samenlezing en krijgen liefhebbers geen stem om zich uit te drukken.

We zien hierin de angst van een dorpse subcultuur die wantrouwend staat tegenover alles wat de eigen denkwereld en status bedreigt. Normen bepalen wat bij de lezer mag beklijven en wat als consumptiegoed dient te worden bestempeld. Suspense en actie als trekkende kracht worden beschimpt. Verbeeldingskracht en wereldbouw wordt nadrukkelijk de rug toegekeerd. Zo worden simpele, traditionalistische waarden van generatie op generatie doorgegeven. Literaire fictie is als negentiende-eeuws bladgoud dat zorgvuldig wordt gepoetst en gerestaureerd.

Lezers van de Staten-Generaal, een boek is geen koets! Laat uw krent niet neerzakken op muf pluche. Laat u niet tussen stalen hekken willoos meetrekken achter paarden met oogkleppen. Grijp uw skateboard, uw scootmobiel, uw eenhoorn! Dender door de straten, laat het stof van exo-planeten onder u opwolken. Laat de wind aan uw qemmosor rukken en langs uw hoektanden blazen. Weet u daarbij gesteund door de wijsheid van velen.

Lees hier de alternatieve troonrede van 2017.

Last modified: 20 oktober 2018

4 Responses to :
Lezers van de Staten-Generaal

  1. Carol schreef:

    Zo ontzettend mee eens. Als dit nou ook een keertje zou willen doordringen tot de samenstellers van de verplichte “leeslijst” op de middelbare scholen….

    1. Deborah schreef:

      … dan zouden heel wat meer mensen lezen én blijven lezen. Yes.

  2. Odile Schmidt schreef:

    (H)eerlijk. Mogen we zoals aan de andere kant van oceanen meer diversiteit van lezen aanbieden aan de behoevende lezer!

    1. Deborah schreef:

      Mooi geformuleerd.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *